Çocuklara nasıl kitap okuma alışkanlığı kazandırılır?

Her anne baba, çocuklarının kitap okuma alışkanlığı kazanmasını ister, hatta uzmanlara da sık sık bu konuda başvururlar. Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırma yöntemlerini anlatmadan önce, kitapların çocuklar üzerindeki yararlarına göz atalım.

  • Kitap okumak çocukların kelime haznesini geliştirir. Çocuğunuz henüz okuma yazma öğrenmediyse kitabı sizin okumanız da aynı etkiyi sağlar. Çocuklar kitaplardaki kelimeleri depolar ve kelime hazneleri zenginleşir. Ebeveynleri tarafından kitap okunmuş çocukların kelime hazneleri ve dil gelişimleri kitap okunmayan çocuklara göre çok daha yüksektir. 
  • Kitaplar çocukların düşünme yeteneğini geliştirir. Buna bağlı olarak üretkenlik ve planlama becerileri olumlu yönde etkilenir.
  • Kendisine kitap okunan çocuğun dinleme becerisi gelişir. 
  • Kendisine kitap okunan çocuğun dikkat düzeyi artar. 
  • Kitap okumanın çocuklara en büyük katkılarından biri de hayal dünyasının gelişmesidir. Bu konuda zengin olan çocuklar akademik olarak başarılı ve öğrenmeye meraklı olurlar.
  • Kitap okumak çocukların problem çözme becerilerini artırır. 
  • Çocuklara kitap okumanız, onların okuma ve yazma merakını artırır. Öğrenmeye daha istekli olurlar ve daha hızlı öğrenirler. 
  • Kitap okuyan çocukların hafızası daha güçlüdür.
  • Kitap okuyan çocukların öğrenme süreci daha hızlı gelişir.
  • Okumak, yazma pratiğinin temelini oluşturur. Dolayısıyla kitap okuyan çocuğun yazı yazma becerisi gelişir. Kitap okumak aynı zamanda ebeveyn çocuk ilişkisini güçlendirir. Özellikle uykudan önce anne babanın çocuğa kitap okuması bağ kurma açısından önemlidir.

Çocuklarda Kitap Seçimi

Çocukların yaşlarına ve ilgilerine uygun olmayan kitaplar onları okumaktan soğutabilir. Size ne kadar saçma gelirse gelsin, çocukların istediği kitapları alıp okumalarına müsaade etmelisiniz. Aylara ve yaşlara göre seçilebilecek kitaplara göz atalım:

Bebekler İçin Kitap Seçimi

  • Doğduğunda: Yüksek kontrastlı ve siyah beyaz olmalı.
  • 3. Ay: Kuklalar, 3D veya bez kitaplar
  • 6. Ay: Basit, resimli kitaplar
  • 1 Yaş: Sayfa başına tek cümleli resimli kitaplar
  • 15 Ay: Okurken eğlendiren, hafif saçma bol kahkaha atacağınız kitaplar seçilmelidir. 
Öneriler:
  • Pearson Çocuk Kitapları - Bebek Dokun ve Hisset Serisi (0 – 2 Yaş)
  • Bebek Dokun ve Öğren Serisi (0 – 2 Yaş)
  • Neşeli Saklambaç Serisi (0-3 Yaş)
  • Ben Kimim Serisi (0-3 Yaş)
  • Konuşmayı Öğreniyorum Serisi (1- 3 Yaş)
  • Bebeğimin Dünyası (0-2 Yaş)
  • Kuklalı Kitaplar Serisi (1-3 Yaş)  

0-3 Yaş İçin Kitap Seçimi

  • Dokunsal uyaranı bol,
  • Yırtılmaması için kalın sayfalı,
  • Ellerinin boyutlarına uygun,
  • Kelime sayısı bakımından az, bol resimli,
  • Tanıdık nesneler (hayvan, eşya, meyve vs) içeren,
  • Sesli ve parlak renkli kitaplar tercih edilmelidir. 
Öneriler: 
  • Pearson Çocuk Kitaplarının Bebek Dokun ve Hisset Serisi (0 – 2 Yaş)
  • Bebek Dokun ve Öğren Serisi (0 – 2 Yaş)
  • Neşeli Saklambaç Serisi (0-3 Yaş)
  • Ben Kimim Serisi (0-3 Yaş)
  • Konuşmayı Öğreniyorum Serisi (1- 3 Yaş)
  • Bebeğimin Dünyası (0-2 Yaş)
  • Kuklalı Kitaplar Serisi (1-3 Yaş)

3-5 Yaş İçin Kitap Seçimi

  • Anlaşılır bir dili olan,
  • Eğlenceli,
  • Tanıdık durumların anlatıldığı,
  • Hayal gücünü geliştirebilecek,
  • Çocuğu soru sormaya teşvik edecek,
  • Ayrıntılı resimleri olan kitaplar seçilmelidir. 
Öneriler
  • Pearson Çocuk Kitapları Yap Boz Yapıyorum Serisi (3+ Yaş)
  • Benim Uzay Maceram, Benim Okyanus Maceram (3+ Yaş)
  • Kırmızı Vın Vın, Mavi Çuf Çuf (3+ Yaş)
  • Tekerlekli Kitaplar (2 – 10 Yaş)
  • Bul, Oyna, Öğren Serisi (3-8 Yaş)
  • İlk Oyunlarım Serisi (2- 6 Yaş)
  • Fenerli Kitaplar Serisi (3-8 Yaş)
  • Merak Et, Keşfet, Öğren Serisi (4-10 Yaş)
  • Ve çocuğun yaşına ve ilgisine uygun tüm hikaye kitapları, en çok sevilen Süper Patates Serisi ve Tombik Ayı Serisi, Küçük Vak Vak Serisi bu yaş için oldukça uygun.

5-8 Yaş İçin Kitap Seçimi

  • Güçlü hikayeleri ve güçlü karakterleri olan,
  • Sadece iyi-doğru değil, kötü-yanlış karakterleri de içeren,
  • Anlaşılır ve sade bir dili olan,
  • Eğlenceli,
  • Tanıdık ifadeler içeren,
  • İlgi alanlarına giren,
  • Okumayı yeni öğrenen çocuklar için kısa ve büyük harflerle yazılmış kitaplar olmalıdır.
Öneriler
  • Pearson Çocuk Kitapları Bul, Oyna, Öğren Serisi (3-8 Yaş)
  • Merak Et, Keşfet, Öğren Serisi (4-10 Yaş)
  • 3 Boyutlu ve Maketli Kitaplar Serisi (6-10 Yaş)
  • Çıkart Yapıştır Serisi (5-8 Yaş)
  • Sanata İlk Adım (6 – 11 Yaş)
  • Anholt Sanatçılar Serisi (6 – 11 Yaş)
  • Ünlü Ressamlardan Sanat Dersleri (6+ Yaş)
  • Ve çocuğun yaşına ve ilgisine uygun tüm hikaye kitapları, en çok sevilen Süper Patates Serisi ve Tombik Ayı Serisi, Küçük Vak Vak Serisi yine çocuğun ilgisine göre okunabilir.

8-12 Yaş İçin Kitap Seçimi

  • Yaratıcılığı motive eden, sonunu kendinin tahmin edebileceği, hakkında sohbet edebileceği,
  • Türkçe’nin uygun kullanıldığı,
  • Çocuğun karakter, ilgi ve zevkine uygun,
  • Sadece mesaj kaygısı taşımayan, beyin fırtınası yapabileceği,
  • Kendisinin seçebileceği kitaplar seçebilirsiniz. 
Öneriler

Bu yaş grubunda çocukların kendi zevkine göre kitap seçmeleri oldukça önemli. Bu nedenle direkt kitap önermek yerine çocuğu tanımalı ve ona uygun kitaplar seçilmelidir. Hatta mümkünse çocuk kitaplarını kendisi seçmelidir.

Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılmalı?

Bildiğiniz gibi çocuklar kelimelere değil davranışlara önem verirler. Dolayısıyla “hadi kalk kitap oku” demenin hiçbir anlamı yoktur. “Çocuğum hiç kitap okumuyor” diyorsanız çocuklarınızın sizi rol model aldığını unutmamalısınız. Öncelikle yapacağımız ilk şey sizin de kitap okumanızdır. Uygulayabileceğimiz diğer yöntemlere göz atalım:

Çocuğunuza Doğumundan İtibaren Kitap Okuyun

Küçük yaşta edinilen alışkanlıkların sürdürülmesi daha kolaydır. Dolayısıyla çocuğunuza ne kadar erken kitap okumaya başlarsanız kitaplarla erkenden haşır neşir olur.

Kitap Okuma Saati

Bu uygulama okuma alışkanlığı kazandırmada çok etkilidir. 10 dakika bile olsa mutlaka her gün kitap okumaya vakit ayırın ve bunun düzenli olmasına özen gösterin. Çocuğunuz bu konuda ilgisiz davranıyorsa, süreyi zamanla artırabilirsiniz.

Kütüphane

Hepimizin bildiği gibi kitap kurtlarının çok önem verdiği kitaplıkları vardır. Çocuğunuzun iyi bir okuyucu olması için ona bir kütüphane kurması için yardımcı olmanız gerekir. Sadece hikaye ve masallardan oluşmayan, değişik konularda yazılmış, etkinlikler içeren, dokunsal uyaranları olan hareketli kitaplar okuma isteğini artırır. Bu kitapların kütüphaneye özenle yerleştirilmesi bu işin ciddiyetini gösteren detaylardır. Küçük çocuklarda ise kütüphane çocukların ulaşabileceği şekilde düzenlenmelidir. Montessori kitaplıklar bu konuda mükemmeldir.

Hediye Olarak Kitap

Çocuklarımıza kitapların ne kadar kıymetli olduğunu göstermek istiyorsan onlara oyuncak yerine kitap hediye edebiliriz. Özel bir günde veya hafta sonu alışverişinde çocuğumuza kitap hediye etmek faydalı olacaktır.

Okuma Kaydı

Çocuklar soyut değil somut düşünürler. Okuma kaydı tutmak bu anlamda okumaya olan motivasyonu artıracağı gibi çocukların başarılarını ve çabalarını somut olarak göreceklerinden onlarda olumlu benlik algısını da güçlendirecektir. Okuma yaptığı dakikaların toplamını alın. Önceden belirlediğiniz hedefe ulaştığında ona başarı kartı verin.

Merak Uyandırma ve Anlayarak Okuma

Çocuklar merak etmedikleri konularda okuma yapmak istemeyebilirler. Bu nedenle kitabı okumadan önce kitapla ilgili sorular sorulabilir. Bu kitap neyi anlatıyor olabilir? Gibi sorular sorarak ilgisini çekebilirsiniz.Kitap bittikten sonra “Hikayeyi sen yazsaydın sonu nasıl olurdu, başlığını nasıl değiştirirdin, sence en önemli karakter hangisi, neden?” gibi sorular sorarak anlayarak okumasına destek olabilirsiniz.

Çocuk Dergilerine Abone Olun

Çocuk dergileri hem çocuklarda okuma rutini oluşturma, hem etkinlik açısından oldukça zengindir. Eve her ay gelen bir dergi çocuğu okumaya ve öğrenmeye teşvik edebilir. Özellikle karantina döneminde aylık çocuk dergilerine üye olmak hem çocukları okumaya teşvik eder, hem de okurken öğrenirler. Üstelik bu dergilerin bir çoğunda hediyeler de bulunur, hediyeler çocukları oldukça cezbeder.

Pearson Çocuk Kitapları yayınlarını, online olarak buradan satın alabilirsiniz!

Uzm. Klinik Psikolog İlayda Akyıl

Çocuk ve ergenlerle çalışan İlayda Akyıl, lisans eğitimini Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, yüksek lisans eğitimini Klinik Psikoloji üzerine yapmıştır. Önleyici çalışmalar ve çocuklarda gelişimsel ve psikolojik problemlerin erken tespiti konusunda çalışmalar yaparak aynı zamanda ebeveynlere danışmanlık vermektedir.